अल्सर(Mouth Ulcer Home Remedies)

Home Remedies for Mouth ulcer

अल्सर (Mouth Ulcer) हे गाल , ओठांच्या आत किंवा तोंडाच्या मजल्यावर दिसतात. ते अस्वस्थ असतात. कधी-कधी वेदनादायक व निरुपद्रवी असतात. बद्धकोष्ठता (Constipation), हार्मोनल बदल(Hormonal Imbalance), हायपरॲसिडीटी (Hyperacidity), व्हिटॅमिन बी, सी ( B, C) ची कमतरता ई. अनेक कारणांमुळे तोंडात अल्सर येतात. अभ्यासामध्ये असे आढळले आहे की, स्त्रियांमध्ये अल्सर (पुरुषांपेक्षा जास्त) अधिक प्रमाणात आढळते. पौगंडावस्थेतील लोक आणि तोंडात अल्सरचा कौटुंबिक इतिहास असलेल्यांच्या तोंडात अल्सर होण्याचा धोका जास्त असतो. अल्सरचे सर्वात सामान्य कारण बद्धकोष्ठता किंवा पोटातील इतर विकार आहेत. अशा आजारांवर किंवा मुळ कारणांवर उपचार केल्याने तोंडाचे अल्सर द्रुतगतीने बरे होण्यास मदत होते . तोंडाच्या अल्सरसाठी घरगुती (Home Remedies for Ulcer) उपचारांपेक्षा चांगला उपचार कोणताही नाही.

कारणे

तोंडातील अल्सरचे प्रमुख कारणे (Reasons Of Mouth Ulcer)

  • काळी मिरी, मिरची इत्यादी मसालेदार पदार्थ जे पित्त वाढवितात.
  • अम्लयुक्त फळे आणि भाज्या.
  • लोह व्हिटॅमिन बी 12 ची कमतरता (Vitamin B12), बद्धकोष्ठता आणि पोटाचे विकार.
  • व्हायरस किंवा बॅक्टेरियामुळे तोंड आणि हिरड्यांचे संक्रमण.
  • नागीण विषाणूचा संसर्ग.
  • तोंडात दुखापत.
  • जीभ किंवा गाला चावणे.
  • ताण् (Stress)
  • आतड्यांसंबंधी समस्या.

औषधी वनस्पती (Mouth Ulcer Home Remedies)

हळद (Turmeric)

तोंडातील अल्सरमध्ये होणारी जळजळ , वेदनांशी लढण्यासाठी हळद एक प्रभावी उपाय आहे. हळदमध्ये अँटीमाइक्रोबियल (Anti-microbial) गुणधर्म आहे. थोडी हळद आणि थोडासा पाणी घ्या. जाडसर पेस्ट तयार करा. ही पेस्ट रोज सकाळी आणि संध्याकाळी अल्सरवर लावा. त्यास काही मिनिटे ठेवा आणि नंतर योग्यरित्या स्वच्छ धुवा. त्वरित फरक जाणवतो.

त्रिफळा (Triphala)

अर्धा चमचा त्रिफळा पावडर 1 कप पाण्यात मिसळा. दिवसातून एकदा गुळण्या करा. 1 ते 2 मिनिटे तोंडात धरून ठेवावे नंतर ते थुंकून द्या. त्रिफळामध्ये हिलिन्ग (Healing) आणि एंटी-इंफ्लेमेटरी (Anti-inflammatory ) गुणधर्म आहे. त्रिफळा हे पोटातील बहुतेक समस्यांना बरे करण्यासाठी वापरले जाते.

सोफ व कापूर (Fennel & Camphor)

8 ग्रॅम सोफ व 1 ग्रॅम कापूर बारीक करून हे पूड अल्सरवर लावावे. हे मिश्रण सूज कमी करण्यासाठी ओळखले जाते. सामान्यत: सोफ माउथ फ्रेशनर म्हणून वापरली जाते. तोंडात निर्माण होणारी जळजळ कमी करण्यासाठी ओळखली जाते. कापूर हा एक घटक आहे जो अल्सर प्रभावीपणे कमी करण्यात मदत करतो.

यष्टिमधु पावडर (Liquorice Powder)

आयुर्वेदात औषधी गुणधर्मांकरिता यष्टिमधु दीर्घ काळापासून वापरली जाते. तोंडातील अल्सरसाठी यष्टिमधु प्रभावी उपाय आहे. हे पाण्याने किंवा मधासह (Honey) खाल्ले जाते. हे पोट साफ करण्यात मदत करते आणि अल्सरसाठी जबाबदार असे विषारी पदार्थ काढून टाकते.

मध ( Honey)

मधामध्ये बॅक्टेरियाच्या (Bacteria) वाढीस प्रतिबंध करणारे गुणधर्म आहे. मध ओलावा टिकवून ठेवतो व आपले तोंड कोरडे होण्यापासून प्रतिबंधित करतो.  नवीन ऊतकांच्या वाढीची प्रक्रिया देखील वेगवान करतो.

नारळ तेल किंवा तूप (Coconut Oil /Clarified Butter)

नारळ तेलात नैसर्गिक दाहक गुणधर्म आहे. तोंडातील अल्सरला नारळ तेल लावा. यामुळे सूज कमी होण्यास व वेदना कमी होतात. त्याचप्रमाणे तुप तोंडाच्या अल्सरवर एक जुना उपाय आहे. व्रणावर  तुप लावा, काही मिनिटे थांबा आणि नंतर थुंकून घ्या. लवकर आराम होईल.

कोरफड रस (Aloe Vera Gel)

दिवसातून दोन वेळा कोरफड चा रस प्या. तोंडातील अल्सरवर उपचार करण्याचा हा सोपा घरगुती उपाय आहे. कोरफड मध्ये नैसर्गिक दाहक गुणधर्म  आहे. कोरफड  रस पिल्याने पोटातील अल्सर देखील बरे होते. अम्लपित्त कमी करण्यासाठी देखील याचा उपयोग होतो.

तुळशी पत्र (Holy basil)

तुळशीची पाने औषधी गुणधर्मांकरिता ओळखल्या जातात. १-२ ताजे पाने चघळा आणि त्यांना गिळण्यासाठी पाणी प्या. त्याचप्रमाणे काही मेथीची पाने पाण्यात उ्कळुन दिवसातून दोन-तीन वेळा पिल्याने आराम होतो.

लवंग तेल ( Clove Oil)

लवंग तेलामध्ये एन्टीमायक्रोबीयल (Anti-microbial), हिलिन्ग (Healing) करणारे गुणधर्म आहे. तोंडातील अल्सरसाठी लवंग तेल अल्सरवर लावावे. तेल शोषण्यासाठी काही वेळ ठेवा. नंतर स्वच्छ पाण्याने धुवा.

लसूण (Garlic)

लसूणमध्ये रोगप्रतिकारक गुणधर्म आहे. एक लसूण पाकळी कापून घ्या व अल्सर वर काही वेळ चोळा नंतर तोंड स्वच्छ पाण्याने धुवा.

मीठ पाणी(Salt Water)

एका ग्लास कोमट पाण्यात एक चमचे मीठ मिसळा. या पाण्याने गुळण्या करा. या प्रक्रियेचा वापर केल्याने तोंडातील अल्सरमध्ये होणारी  वेदना शांत होते. मीठामध्ये एंटीसेप्टिक (Antiseptic) गुणधर्म् आहेत.

तुरटी (Alum)

तुरटीमध्ये सूक्ष्मजीव प्रतिरोधक (Anti-microbial) गुणधर्म आहेत. ज्यामुळे पाचक प्रणालीच्या वेगवेगळ्या भागांमध्ये निर्माण होणार्या समस्या दुर करण्यासाठी याचा उपयोग होतो. तुरटी बारीक करुन कापसाच्या बोळ्याने अल्सरवर लावा. एक किंवा दोन मि. ठेवुन पुसुन घ्या. त्यानंतर तोंड पूर्णपणे स्वच्छ धुवा.दिवसातून दोनदा करा.

संत्रीचा रस (Orange Juice)

व्हिटॅमिन सीच्या (Vitamin C) कमतरतेमुळे तोंडात अल्सर निर्माण होतात. व्हिटॅमिन सी रोगप्रतिकारक शक्ती वाढवते. तोंडातील अल्सरसह आपल्या शरीरास सर्व प्रकारच्या संक्रमणांवर लढायला मदत करते. दिवसातुन २ वेळा संत्रीचा रस प्यायल्याने लवकर आराम होतो.

कोबी (Cabbage Juice)

कोबीच्या रसात दाहक-संयुगे असतात. तोंडातील अल्सरवर उपचार करण्यासाठी कोबीच्या रसाचा उपयोग होतो. १ ग्लास पाण्यात कोबी उकळा, अर्ध पाणी होई पर्यांत आटवा. तोंडातील अल्सरच्या दुखण्यापासून मुक्त होण्यासाठी कोबीचा रस प्यावे.

तोंडातील अल्सरच्या वेदनांपासुन मुक्त होण्यासाठी या आहाराचे अनुसरण करा.( Diet For Mouth Ulcer)

  • कोबी, टोमॅटो, हिरव्या पालेभाज्या, ब्रोकोली आणि बटाटा यासारख्या भाज्या खावे.
  • दही, दूध आणि लिंबूवर्गीय रस यासारखे व्हिटॅमिन सी आणि कॅल्शियमयुक्त पदार्थांचा आहारात उपयोग करावे.
  • केळी, सफरचंद, भोपळे, पपई आणि द्राक्षे अशी फळे खावी.
  • अंडी, तांदळाचे दूध आणि सोया दूध सारख्या व्हिटॅमिन बी समृध्द पदार्थ खावे.

खालील पदार्थ आणि पेय टाळा.

  • चहा, कॉफी ई.
  • तेलकट आणि मसालेदार अन्न.
  • अल्सर निर्माण करणारे पदार्थ.

अशा प्रकारे तुम्ही घरगुती उपाय करुन अल्सरपासुन मुक्ती मिळवु शकता.

    तुम्हाला आमचा लेख कसा वाटला हे नक्की कळवा.

सुविचार – “ विचार करा निर्णय घ्या, आणि तुम्हाला जे योग्य वाटत तेच करा.”