केसगळतीसाठी 8 प्रकारची योगासने (Important yogasana for hair fall/ loss)

काही लोकांना कुरळे केस हवे असतात. तर काहींना सरळ  केसांची  इच्छा असते. आजच्या जगात केस गळणे ही  सामान्य स्थिती आहे.  या स्थितीसाठी अनेक घटक जबाबदार आहेत. काही अभ्यास असे म्हणतात, की आपले केस  हे आपल्या संपूर्ण आरोग्याचे प्रतिबिंब आहेत. म्हणून केस गळणे हे आरोग्याच्या खराब परिस्थितीचे सूचक लक्षण आहे. पौष्टिकतेच्या अभावापासून ते ताणतणावपर्यंत कोणतीही गोष्ट केस गळतीस कारणीभूत ठरू शकते. औषधेघरगुती उपचारयोगासने(Yoga for hair loss) आपल्याला या स्थितीस आळा घालण्यात मदत करू शकतात.

व्यायामाच्या एका प्रकारातून अनेक फायदे मिळतात. अनेक फायद्यांपैकी एक म्हणजे केस गळती थांबणे. योग पचनक्रिये द्वारे आणि तणाव कमी करून कार्य करते. जे एकत्रितपणे केस गळतीत योगदान देतात.

Yoga for hair loss

१) कपालभाती  प्राणायाम 

कसे करावे: दोनही पायांना आराम मिळेल अशा स्थितीत बसावे.एक लांबश्वास घेवून श्वास सोडावा. श्वास घेण्यावर महत्व  देता श्वास सोडण्यावर ध्यान केंद्रित करावे. श्वासघेतांना पोटातील आतडी फुगली पाहिजे श्वास सोडतांना आतडी संकुचीत झाली पाहीजे.हीप्रक्रिया एकावेळस  १० ते १५ वेळा नक्की करावे.

उपयोग: या प्राणायाममुळे टाळुला अधिक प्रमाणात ऑक्सिजन पोहचविल्या जाते . त्यामुळे मेंदूतील सर्व तणाव  कमी होण्यास मदत होते. मेंदूत रक्त संचार योग्य झाल्यामुळे केसांची मुळे मजबूत होतात आणि केस गळणे थांबवते. हे प्राणायाम अकाली  पांढरे होणारे केस थांबविण्यासाठी   मदत करते.या प्राणायामावर तुमची पकड वाढल्यानंतर मेंदू अधिक तीव्रतेने काम करतो.

२) अनुलोम विलोम

प्राणायाम करण्याचा आणखी एक मार्ग म्हणजे अनुलोम विलोम या प्राणायमाने  आपले ताण कमी करू शकता.

Yoga for hair loss कसे करावे: सरळ  स्थितीत बसा. आपला उजवा हात आपल्या नाकाजवळ न्यावे व आपल्या मध्यभागातील बोटे वाकवावे.  अंगठा आणि करंगळीने नाक चालू बंद करावे.आपल्या डाव्या हाताचा तळवा डाव्या गुडघ्यावर ठेवा. हळूवारपणे आपले डोळे बंद करावे.नाकपुड्याने खोलवर श्वास घ्या आणि सोडा.उजवा अंगठा वापरुन उजवी नाकपुडी बंद करा व डाव्या नाकपुडीने श्वास घ्या व नंतर डावी नाकपुडी अवरोधित करून  उजव्या नाकपुडीने श्वास सोडा. ही अनुलोमविलोमची एक फेरी पूर्ण करते, आणखी पाच फेऱ्या करावे.

उपयोग: या प्राणायाममुळे शरीरातील रक्तात ऑक्सिजन चांगल्या प्रकारे मिसळल्या जाते. त्यामुळे मानसिक ताण ,दबाव, चीडचीडेपणा, राग, चिंता,उच्चरक्तदाब यापासून मुक्ती मिळते. मष्तिशकातील चेतानाकोशिकांना बळ मिळते. त्यामुळे केसांचे पोषण होते.

3) अधोमुखासन(Downward facing dog pose)

Yoga for hair loss कसे करावे: चार अंगावर उभे रहावे. श्वास बाहेर काढा आणि हळूवारपणे आपल्या कंबरेकडील भाग  उंच करा. आपले कोपर , गुडघे सरळ करा. आपण हे सुनिश्चित करावे  की आपले शरीर  ‘व्ही’ (V)  आकारा प्रमाणे तयार आहे की नाही. आपले हात आपल्या खांद्यासह आणि  पाय आपल्या कंबरे अनुरुप असले पाहिजेत. आपले बोट बाहेरील दिशेने असल्याचे सुनिश्चित करा.आता आपले हात जमिनीवर दाबा आणि मान लांब करा. आपल्या कानांनी आपल्या आतील बाजूंना स्पर्श करा आणि  आपले डोके आपल्या नाभीकडे वळवावे. काही सेकंद धरून ठेवा आणि नंतर आपले गुडघे वाकवून पूर्वस्थितीत परत या.

उपयोग:हे आसन सूर्य नमस्काराचा एक भाग आहे. सायनससाठी हा सर्वात फायदेशीर योग आहे. तणाव, नैराश्य आणि निद्रानाशात हे आसन उपयोगी आहे. आपले डोके दोन मिनिटांपर्यंत खाली गेल्याने रक्त डोक्याकडे वाहते. त्यामुळे टाळू आणि केसांचे रोम पुन्हा निर्माण होण्यास मदत होते. हे टाळूमध्ये रक्त परिसंचरण उत्तेजित करते जे केसांच्या रोमांना बळकट करण्यात मदत करते आणि केसांच्या पुनरुत्थानास मदत करते.

4) शिर्षासन(Head stand pose)

कसेकरावे:हे आसन करताना प्रथम जमिनीवरील जाड आसनाव गुडघे टेकवून चवड्यांवर बसावे.समोर झुकून दोन्ही कोपर जमिनीवर ठेवावेत. हातांची बोटे परस्परांत गुंफून हात समोर ठेवावेत. हाताच्या पंज्यांच्या आधारे मस्तक जमिनीवर ठेवावे.गुडघे सरळ करून कंबर वर उचलावी  पाय एकेक करून चेहऱ्याकडे आणावेत. जेणे करून धड थोडे मस्तका पलीकडे झुकेल. यामुळे दोन्ही पाय आपोआप वर उचलले जातील. या स्थितीत शरीराचा तोल सांभाळावा. काही सेकंद स्थिर राहून पाय पूर्णपणे सरळ करावेत. पूर्ण शरीरही सरळ ठेवावे. संतुलनासाठी डोके  दोन्ही कोपर यांचा त्रिकोण उपयोगी पडतो. या आसनात १३ मिनिटे किंवा आवश्यकता वाटल्यास जास्त वेळही स्थिर राहता येईल.आसन सोडताना पाय गुडघ्यांत दुमडावेत. नंतर गुडघे पोटाकडे आणावेत   पाय सरळ करून चवडे तसेच गुडघे जमिनीवर टेकवावेत. काही सेकंद या स्थितीत राहून मगमस्तक वर उचलून चवड्यांवर बसावे. नंतर पाठीवर पडून  मिनिटपर्यंत विश्रांती घ्यावी.

उपयोग:शीर्षासनामुळे रक्त परिसंचरण सुधारते ज्यामुळे केस गळणे, टक्कल पडणे आणि केस बारीक होणे कमी होतात. तसेच, या पोझ मुळे  अकाली होणारे पाढंरे केस रोखण्यासाठी  व नवीन केसांच्या पुनरुत्थानास मदत करते. वरची बाजू खाली असणाऱ्या स्थितीमुळे सुप्त केसांच्या रोमांना जास्तीत जास्त वाढीची क्षमता मिळते. अशा प्रकारे केसांची वाढ सुधारते.

5) वज्रासन( Thunderbolt pose)

कसे करावे: गुडघे टेकवुन  चटईवर  बसा. गुडघ्यांचा वरचा भाग नितंम्बाला जोडलेला व तळव्याचा वरचा भाग जमिनीवर असावामांडी वर हात गुडघ्याजवळ ठेवा. खांदे आणि वरचे शरीर आरामदायक स्थितीत असले पाहिजे. पाठीचा कणा सरळ  असावा. डोके सरळ ठेवावे आणि समोर पहावे. 30 सेकंद ते 1 मिनिट या मुद्रामध्ये रहा.

उपयोग:हा  अगदी सोपा योग आहे.अगदी सहजपणे करू शकतात. या पोझमुळे  तणाव कमी होण्यास मदत होते. जे ग्रेनिंग व केस गळण्याचे  सामान्य कारण आहे. हे टाळू मध्ये रक्त परिसंचरण वाढवते. केस मजबूत करते. ही पोझ नियमितपणे केल्याने केसांचे आरोग्य सुधारते व वेळोवेळी  जाड , मजबूत होते.

6) सर्वांगासन( Shoulder stand pose)

कसे करावे:चटईवर सरळ पडून पाय एकमेकांजवळ घ्यावे. तळहात शरीराच्या जवळच जमिनीवर पालथे ठेवावे.  दोन्ही पाय गुडघ्यात न वाकविता सरळ वर उचलावेत व त्याच लयीमध्ये कंबरही उचलावी. तत्काळ तळहातांचा आधार कंबरेस द्यावा. कंबरेला मस्तकाच्या दिशेने झुकवावे. पाय मस्तकाच्या मागे न्यावेत जेणेकरून मस्तक व धड यांचा जवळ जवळ ९० कोन होईल. हनुवटी छातीला टेकवावी. डोळे मिटावेत किंवा दृष्टी पायांच्या अंगठ्यांवर स्थिर करावी. नैसर्गिक श्वसन सुरू ठेवावे. या स्थितीत १ ते ३ मिनिटे स्थिर रहावे. आसन सोडण्यासाठी पाय मस्तकाच्या दिशेने किंचित खाली आणावेत. हात खाली आणून जमिनीवर सरळ ठेवावेत. कंबर खाली आणावी व नंतर पाय सावकाश खाली आणावेत. पाय पसरून थोडावेळ विश्रांती घ्यावी. गरज असल्यास हे आसन पुन्हा एकदा करावे.

उपयोग:थायरॉईडमुळे केस गळतीवर परिणाम होतो. हे योग हे केसांच्या वाढीसाठी एक उत्तम उपाय आहे. केस कोरडे व निस्तेज असल्यास देखील  हा योग उपयुक्त आहे. या योगामुळे डोक्यात रक्तप्रवाह योग्य होवून  केसांना पोषण मिळते. यामुळे टाळु हायड्रेट होवून  केसांना पोषण मिळते. यामुळे केस  पुन्हा वाढविण्यात मदत होते. या पोझचा केसांवर दीर्घकाळ  प्रभाव दिसून येतो. त्यामुळे आपले पातळ आणि कोरडे केस निरोगी दिसतात.

 7) उत्थानथंनासन(Forward bending camel pose)

कसे करावे:  पाय एकमेकांन जवळ करून सरळ उभे रहा व आपले हात वर करा. एक लांब श्वास घ्या आणि पुढे वाका. आपल्या हाताच्या तळव्यानीं  आपल्या टाचांच्या बाजूला चटई ला स्पर्श करा. काही सेकंदांसाठी स्थिर राहा. यावेळी आपले डोके ,डोळे  आणि मान खाली घालून आरामात ठेवा. श्वास बाहेर सोडत पुर्वस्थिती मध्ये यावे. आपल्या शक्ति नुसार हे आसन  पुन्हा पुन्हा करा.

उपयोग:उंटाच्या पोझचा उल्लेख केल्याशिवाय केसांच्या वाढीसाठी योग आसनांची यादी अपूर्ण आहे. हा फॉरवर्ड बेंडिंग  पोज करणे अत्यंत सोपे आहे. प्रभावी देखील आहे. हे स्नायूंना आराम देते आणि डोके ,टाळूपर्यंत रक्त , ऑक्सिजन प्रवाहित करते. जे केसांच्या मुळांना लांब, मजबूत करण्यास सक्षम आहे. इतकेच नाही तर हे आपल्या केसांची पोत आणि गुणवत्ता सुधारते आणि ते नितळ , चमकदार करते.

8 )उष्ट्रासन (Back bending camel pose) 

कसे करावे: योग चटई वर गुडघे टेकून घ्या. आपले गुडघ्यांनमध्ये  थोडेसे अंतर ठेवा. पाठीमागे वाका आणि आपल्या पायांनी आपल्या हातांना स्पर्श करण्याचा प्रयत्न करा. मागे वळून पहा आणि आपली छाती वरच्या दिशेने ठेवा. हे  थोडे अवघड आहे, परंतु केसांच्या वाढीसाठी हा योगायोगाने प्रयत्न करणे खरोखरच फायदेशीर आहे.

उपयोग:हे आसन पचनक्रिया सुधारते. हे टाळूच्या मज्जातंतूंना उत्तेजित करते. डोक्यात रक्त प्रवाह वाढवून केसांची वाढ करते. केस मजबूत बनवते आणि त्यामुळे आपले  केस गळणे नियंत्रित होते. 

तुम्हाला आमचा लेख कसा वाटला नक्की कमेंट्स द्वारे कळवा.

 

 सुविचार- “संधी शिवाय कार्यक्षमतेला किंमत नाही.”