मुरूम व मुरमांच्या डागांवर 8 आयुर्वेदीय व घरगुती उपचार (Ayurvedic treatment of Acne /pimples)

    मुरुम हि अत्यंत हट्टी आणि त्रासदायक समस्या आहे. ही केवळ वेदनादायकच नसून कुरुप डाग देखील सोडून जातात. त्यासाठी योग्य उपचार निवडणे फार महत्वाचे आहे. खासकरुन जेव्हा चेहर्यावरील त्वचेचा प्रश्न येतो. आयुर्वेदमध्ये त्वचेच्या विविध समस्यांविरुद्ध लढा देण्यासाठी आणि आपली त्वचा निरोगी ठेवण्यासाठी अनेक  नैसर्गिक मार्ग सांगितलेले आहे (Ayurvedic treatment of acne).

      पिम्पल्स म्हणजे त्वचेची अशी  स्थिती कि ,ज्यावेळेस  सेबेशियस ग्रंथींमधून सेबम (तेल) चे जास्त प्रमाणात उत्पादन होते.ज्यामुळे केसांच्या रोमांना अडथळा होतो. पौगंडावस्थेतील ही सर्वात सामान्य समस्या आहे. म्हणूनच आयुर्वेदात यौविनापीडिका म्हणून ओळखले जाते; यवन म्हणजे पौगंडावस्थाआणि पिडिका म्हणजे पस्टुल्स किंवा पॅपुल्स’.

   हे होण्याचे सर्वात प्रमुख कारण म्हणजे अग्नीची दुर्बलता किंवा आहाराचे योग्य पचन न होणे. त्यामुळे तिन्ही दोषांमध्ये  असंतुलीतपणा येतो,  मुख्यत: पित्त दोष, जो पुढे रक्त आणि मेदधातू( चरबी )बिघडवितो.विकृत दोषामुळे विषाणू तयार होतात. त्यामुळे मुरुम तयार होण्यास प्रवृत्त असलेल्या भागातील स्रोतस  (मायक्रोस्कोपिक चॅनेल) ब्लॉक केले जाते. तेलकट, मसालेदार, खारट आणि आंबट पदार्थ, बद्धकोष्ठता इत्यादी कारणांमुळे मुरुमांची स्थिती तीव्र होऊ शकते.

आयुर्वेदीक  उपचार (Ayurvedic Treatment of Acne & Pimple)

   आहार आणि जीवनशैली सल्ला

  •  मसालेदार, तेलकट आणि आंबट पदार्थ टाळा.
  •  ताजी फळे आणि भाज्या, प्रक्रिया न केलेले अन्न अधिक खावे.
  •  बडीशेप, काळे द्राक्षे, आवळा(Amla),गुलवेल  (Tinospora cardifolia),  कोरफड(Aloe Vera) सारख्या शरीरावर थंड प्रभाव पाडणार्‍या औषधी वनस्पतींचा उपयोग करावा.·        
  • दररोज सुमारे 8-10 ग्लास पाण्याचे सेवन करावे.
  •  त्रिफळा टॅब्लेट किंवा इसाबगोल सह बद्धकोष्ठता व्यवस्थित करावी.
  •   साबण,हर्बल फेस वॉशसह वारंवार आपला चेहरा धुवावे.
  • सौंदर्यप्रसाधनाचा अधिक प्रमाणात वापर टाळावे.
  •  मुरुमांच्या जखमांना पिळू नका.
  •  अंतर्गत प्रणाली शुद्ध करण्यासाठी आयुर्वेद चिकित्सकाच्या देखरेखीखाली  2-3 महिन्यांत एकदा विरेचन घ्या.

 काही आयुर्वेदिक घरगुती  उपचार (Ayurvedic treatment of acne)

आवळा रस(Amla)

रोज आवळा रस प्यावे. ताज्या आवळा रसात व्हिटॅमिन-सीचे प्रमाण जास्त असते. व्हिटॅमिन-सी एक नैसर्गिक अँटिऑक्सिडेंट आहे, याचा अर्थ असा आहे की ते मुक्त रॅडिकल्सच्या हानिकारक प्रभावांपासून तुमचे रक्षण करते. आणि मुरुमांच्या निर्मितीस प्रतिबंध करते. आवळा आपल्या त्वचेसाठी अमृत म्हणून ओळखला जातो. जास्त सेबम काढून टाकतो, मुरुमांमुळे उद्भवणारी जीवानुंशी लढतो. आवळाची पेस्ट बनवून आपल्या चेहर्यावर लावा. 15-20 मिनिटांनंतर ते धुवूण घ्या .

हर्बल मिश्रण बाह्य प्रयोग

चंदन,हळद, गुलाबाच्या पाण्यामध्ये एकत्र करून रोज त्वचेवर लावा. ते 30 मिनिटे ठेवा  आणि वॉटरने ते धुवा.

तुळशी (Tulsi)

तुळशीला आयुर्वेदात आश्चर्यकारक उपचारांच्या गुणधर्मांकरिता पवित्र मानलेले जाते . मुरुमडागांवर, मुरुमवर नैसर्गिकरित्या उपचार करण्यासाठी हि एक उत्तम औषधी वनस्पती आहे. थोडी ताजी आणि स्वच्छ तुळशीची पाने बारीक करा. त्याचा रस काढा आणि चेहयावर मालिश करा.15-20 मिनिटांनी चेहरा स्वच्छ पाण्याने धुवा.

मध (Honey)

मध एक चमत्कारिक नैसर्गिक घटक आहे. ज्यात असंख्य फायदे आहेत.  डागांवर व मुरमावर उपचार त्यापैकी एक आहे. मुरुमांवर किंवा चट्ट्यावर शुद्ध मधाचे काही थेंब लावा आणि 5-10 मिनिटांनंतर स्वच्छ धुवा. सर्वोत्तम निकालांसाठी नियमितपणे पुनरावृत्ती करा.

हळद (Haldi)

मुरुमांपासून बचाव करण्यासाठी हळद बॅक्टेरियाच्या वाढीस प्रतिबंध करणारा आयुर्वेदिक उपाय आहे. हे अँटी-एलर्जी देखील आहे.हळद पावडर व गुलाबजल एकत्र करून  पेस्ट बनवून त्वचेवर लावा. कोरडे झाल्यानंतर स्वच्छ धुवा. कोरड्या त्वचेसाठी आपण मध सह एकत्र करून उपयोग करू शकतात.

कडूनिंब (Neem)

मुरुमांवर उपचार करण्यासाठी कडूनिंबाची पाने योग्य आणि लोकप्रिय आयुर्वेदिक उपाय आहेत. बाधित भागावर कडुनिंब पानांची पेस्ट, गुलाबपाणीसह लावा, कोरडे होईपर्यंत ठेवा व पाण्याने स्वच्छ धुवा.

मनुका

एक अतिशय चांगला रक्त शोधक आहे. 30-40 लहान मनुका घ्यावे , रात्रभर पाण्यात भिजवा. मुरुम नियंत्रित करण्यासाठी दररोज सकाळी रिकाम्या पोटी मिश्रण प्यावे.

त्रिफळा (Triphala)

 हा त्वचेसाठी एक लोकप्रिय आयुर्वेदिक उपाय आहे. हे त्रिदोषाला संतुलित करते (वात, पित्ता आणि कफा), खराब बॅक्टेरियाविरूद्ध लढा देते आणि आपल्या मुरुमांना बरे करण्यास मदत करते. त्रिफळा 1 टीस्पून घ्या. दररोज सकाळी रिकाम्या पोटी किवां झोपण्याच्या वेळेस (किंवा) गरम पाण्यासोबत  त्रिफळा घ्या. 

पपई(Papaya)

मुरुमांवर पपई हा एक उत्तम आयुर्वेदिक उपाय आहे. आपल्या चेहर्यावर पपईची पेस्ट,गुलाबजल एकत्र करून लावा.20 मिनिटांनी कोमट पाण्याने स्वच्छ धुवा. हि क्रिया दररोज  करा.

निष्कर्ष

  • वरील सर्व उपाय शरीरास आतून, बाहेर शांत आणि स्वच्छ ठेवण्यास मदत करते. 
  • आपण भरपूर पाणी पिलेले आहात याची खात्री करा.
  • आपला चेहरा हर्बल फेस वॉशने रात्री झोपण्यापुर्वी धुवा.
  • नियमित ध्यानाच्या अभ्यासावर करा .
 
           तुम्हाला आमचा लेख कसा वाटला हे नक्की काळवा.
 
सुविचार-“वेळेचा सदुपयोग न करणे म्हणजे  वेळ न मिळाल्यासारखेच आहे.”